Digitale transformatie bij Elia: innoveren met data in de hoofdrol

De energiesector is volop in transitie. Energieleveranciers en -distributeurs stomen zich klaar voor de toekomst. Zo ook hoogspanningsnetbeheerder Elia. Om ervoor te zorgen dat ‘het licht altijd en overal blijft branden’ vernieuwt Elia zijn de transmissie-infrastructuur en processen. Een complexe opdracht, waarbij de organisatie resoluut de kaart trekt van digitalisering: Elia wil een digitale transmissienetbeheerder worden die maximaal gebruikmaakt van nieuwe technologie én data.

Elektriciteit vervoeren van producenten tot distributienetten – over grenzen heen – en zorgen dat vraag en aanbod in balans blijven: dat is de opdracht van Elia. Niet makkelijk, nu  traditionele en hernieuwbare energiebronnen en on- en offshore energieproductie meer en meer gecombineerd wordt. Bovendien stijgt de vraag naar elektriciteit, onder meer door de opmars van elektrische wagens, en worden consumenten ook producenten.

De weg vooruit? Een digitale revolutie! Door nieuwe technologie zoals cloud, big data, IoT, AI en blockchain te omarmen, kan Elia processen automatiseren, flexibeler werken en real-time inzichten krijgen. Bovendien helpen digitalisering – en de massa’s data die Elia ter beschikking heeft – om de interne efficiëntie en dienstverlening op te krikken.

Digitale backbone: de fundamenten

Het digitale transformatieproject van Elia is ambitieus. Het omvat vele facetten, loopt over meerdere jaren en wordt gedragen door een groot intern innovatieteam, in nauwe samenwerking met externe experts. Zo is Ordina sinds 2017 betrokken bij de ‘digitale backbone’, het fundament van alle innovatie-initiatieven.

Ordina-projectleider Gaetan Leydens legt uit: “Nieuwe technologie plug je niet zomaar in in een bestaande IT-infrastructuur. Om vollenbak te kunnen innoveren, moeten de fundamenten goed zitten. Elia heeft de voorbije decennia een indrukwekkend aantal eigen toepassingen ontwikkeld. Zo ontstond een legacy-systeem dat goed werk leverde maar wel tot silo’s leidde. Het gebrek aan integratie veroorzaakte vooral problemen met de data: ze waren vaak inconsistent, incompleet of niet up-to-date. Terwijl uniforme, kwalitatieve data centraal staan in de digitaliseringsplannen – en zelfs in het businessmodel – van Elia. Vandaar de nood aan een ‘digitale backbone’.”

 Nieuwe technologie plug je niet zomaar in in een bestaande IT-infrastructuur. Om vollenbak te kunnen innoveren, moeten de fundamenten goed zitten.

Data uit interne en externe bronnen

Elia erkende dat data essentieel is in de realisatie van de energietransitie. Ze riepen de hulp van Ordina in. Ze wilden een nieuw ecosysteem dat voldoende flexibel en schaalbaar zou zijn om data uit zowel interne als externe bronnen te integreren, inclusief striktere en beter beheerde processen voor databeheer. “We organiseerden een reeks workshops met de business om het bestaande landschap en de noden in kaart te brengen, identificeerden welke digitale capabilities en technologische componenten nodig waren en stippelden een roadmap uit “, vertelt Gaetan.

Integratiehub bouwen

Een eerste belangrijke stap was de creatie van een integratiehub. Gaetan: “De systemen die Elia in het verleden ontwikkelde, werken goed en zijn allemaal relevant maar ze waren wel moeilijk te koppelen. In plaats van de bestaande systemen overboord te gooien, ontwikkelden we een enterprise service bus, een soort tussenlaag die alle systemen en data met elkaar laat praten. Niet één op één, maar via een canonical of transversaal datamodel: een gemeenschappelijk datamodel dat ervoor zorgt dat alle systemen dezelfde taal spreken en het domain model vertaalt naar een enterprise model.”

In plaats van de bestaande systemen overboord te gooien, ontwikkelden we een integratiehub: de enterprise service bus, die alle systemen en data met elkaar laat praten.

Het belang van master data management

Het datamodel neemt niet weg dat Ordina ook werk moest maakte van de masterdata. “Het is onvermijdelijk dat medewerkers van verschillende departementen een eigen invulling geven aan vaak dezelfde data. Zo vergelijk je appels met peren. Dat leidt niet alleen tot inefficiëntie en dus tijdverlies maar kan in de context van Elia cruciaal”, aldus Gaetan. Hij illustreert met een concrete use case: “Toen de geleiders op de hoogspanningslijn in Rodenhuize moesten worden vervangen, hadden de planningsdienst, de afdeling ‘assets’ en het controlecentrum allemaal andere informatie over het aantal kilovoltampère van zo’n geleider. Dat kan serieuze gevolgen hebben voor de veiligheid van de operatoren die aan het netwerk werken én downtime veroorzaken. Dat gebeurde gelukkig niet maar het toont wel aan hoe cruciaal consistente data is.”

Niet centraliseren maar connecteren

Daarom ontwikkelde het Ordina-team een unieke Master Data Management-tool voor alle ‘netcomponenten’, die bestaat uit een reeks topologische lagen. “Het vertrekpunt is ook hier dat we de data niet willen centraliseren maar connecteren. De business geeft zijn eigen data in en die komen in een topologische laag, bijvoorbeeld de ‘assetlaag’ met input van de afdeling ‘assets’. De connectiviteitslaag in de tool zorgt voor synchronisatie en consolidatie van de concepten uit de verschillende lagen. Dat gebeurt in grote mate automatisch. Enkel als er onduidelijkheden of uitzonderingen zijn, krijgt de gebruiker een melding en moet hij/zij de gegevens verifiëren”, legt Gaetan uit. “De opstelling van semantische regels over de concepten ligt nu in handen van de business.”

Change management

De integratiehub en master data management-tool zijn maar twee voorbeelden van hoe Ordina Elia ondersteunt met technologie en inzichten. Gaetan en zijn team zijn ook betrokken bij de data-architectuur en bouwen een API Open Data platform dat de integratie van externe gegevens vergemakkelijkt via een data lake. Zo krijgt Elia nieuwe mogelijkheden om consistente datasets publiek vrij te geven.

Behoren ook tot hun takenpakket: strategie, projectbeheer en zelfs change management: “De investeringen in databeheer en datakwaliteit zullen niet lonen als de medewerkers van Elia hun manier van werken niet aanpassen. Wij zorgen voor sensibilisering en begeleiden mensen in de overstap naar de nieuwe systemen, tools en methodologie.”

“Als Elia toonaangevend wil blijven op de markt, moeten ze versnellen en innoveren op alle vlakken. Een vlotte connectie tussen al hun toepassingen en vlotte beschikbaarheid van hun data is daarbij een cruciale eerste stap. Het is boeiend om een rol te spelen in een programma dat zo essentieel is voor de toekomst van Elia”, besluit Gaetan.

Elia wil versnellen en innoveren op alle vlakken. Een vlotte connectie tussen al hun toepassingen en vlotte beschikbaarheid van hun data is een cruciale eerste stap.